روستاهای ایران: تالار گفتمان

روستاهاي ايران :: نمايش موضوعات - محرم در روستای پیشبر-قاینات

محرم در روستای پیشبر-قاینات

 

ارسال موضوع جديد  پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر 

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> مناسبتهای مذهبی خراسان جنوبی

نمايش موضوع قبلي :: نمايش موضوع بعدي  
نويسنده پيغام

musaaskari
کاربر ویژه

وضعيت: آفلاين
27 تير ماه ، 1390
تعداد ارسالها: 6429
امتياز: 1933470
تشکر کرده: 1
تشکر شده 48 بار در 46 پست


ارسالارسال شده در: سه شنبه، 8 شهريور ماه ، 1390 00:04:21    موضوع مطلب: محرم در روستای پیشبر-قاینات پاسخ همراه با اعلان

عاشورا در پيشبر :

مراسم سوگواري روز دهم ماه محرم همه ساله در پيشبر و روستاهاي نزديك با شكوه و عظمت ويژه اي برگزار مي گردد به گونه اي كه در نگاه كلي شكل گيري پيشبر جديد با سكونت انسان هايي بعد از حاج مير امينا را با شبيه و تعزيه خواني عاشورا، عجين شده مي دانند. وجود مكان هايي در پيشبر نظير مين پل ‹قتلگاه› دلالت بر اين موضوع دارد. همين طور به يادگار ماندن وسايل، ادوات و تجهيزاتي نظير سفيد مهره، سرعلم ها و شمشير ها نيز گواهي بر اين ادعا است.

مراسم سوگواري عاشورا در پيشبر كه عمدتا مراسم شبيه معرف اصلي آن مي باشد، بسيار فراتر از شبيه است كه برخي از آئين هاي آن به مرور زمان حذف شده است. در ذيل به شرح اجمالي مراسم سوگواري روز دهم محرم در پيشبر پرداخته مي شود.

از نيمه شب تاسوعا و پس از مراسم شب عاشورا، برخي از پيشبري ها شب را با دسته هاي سينه زني و مراسم سوگواري در مزار پيشبر سپري مي كنند و به اصطلاح طبق يك باور كهن و اعتقادي خوابيدن در شب عاشورا را جايز نمي دانند. سپس در سپيده دم صبح عاشورا در پيشبر، مردم به مسجد مي روند و پس از نماز صبح، آئين عزاداري و سوگواري بر گزار مي گردد كه از جمله اصلي ترين مراسم صبح عاشورا مراسم سوگواره خواني است كه توسط دو نفر به صورت همزمان خوانده مي شود و بقيه اصطلاحا پيخواني مي كنند. در ادامه و پس از طلوع خورشيد دسته هاي سينه زني و زنجير زني گردهم مي آيند تا تدارك استقبال از دسته هاي عزاداري روستاهاي همجوار را پيدا نمايند. در گذشته هاي دور كه نزديك به 20 سال است به فراموشي سپرده شده، در صبحگاه عاشورا مراسم خاصي با عنوان ‹زينب درآ ز خيمه› برگزار مي گرديد كه در نوع خود حزن و اندوه قابل تاملي را به سوگواران وارد مي كرد و بنا به دلايلي، اخيرا اين مراسم سوگواري برگزار نمي گردد.

شرح مراسم زينب درآ زخيمه به اين شرح بود: بر روي يك تخته چوب كه پارچه سياهي بر روي آن كشيده مي شد و حالت تابوتي را در ذهن نمايان مي ساخت، فردي دراز كش مي شد تا تداعي كننده تشييع جنازه علي اكبر در صحراي كربلا باشد و همچنين فردي ديگر به صورت نشسته بر روي آن تخته قرار مي گرفت و بر سر و صورت مي زد و گريه و زاري مي كرد كه تداعي كننده اهل حرم يا به طور ويژه زنان اهل حرم بود كه در عزاي علي اكبر بي تابي مي كردند. جمعيت عزادار بدنبال تابوت پيوسته حركت مي كردند و متن نوحه اي را مي خواندند كه اصطلاحا پيخواني آن اين بيت بود:

‹ زينب درآ ز خيمه بين، نعش اكبر آمد›

در حين اين تشييع جنازه فرضي، شخصي با نماد لشگريان مخالف با شلاق در دست مانع نزديكي زينب به تابوت مي شد. در ادامه اين مراسم منتهي مي شد به گردهمايي دسته هاي عزاداري جهت استقبال از عزاداران روستاهاي مجاور، كه به دلايل متعدد و از جمله خرافه زدايي از مراسم سوگواري عاشورا، اين مراسم حذف شده است.

براي استقبال از عزاداران روستا هاي مجاور، دسته هاي سينه زني و زنجير زني به صف هاي منظم قرار مي گيرند و با آهنگ نوحه خوانان در حالي كه پيشاپيش آنان علمداران 2 علم را به حركت در مي آورند ابتدا به استقبال هيات علي آباد پيشبر شامل اهالي علي آباد پيشبر، كازگان، مناوند و حومه پي گدار مي روند، در ادامه به استقبال هيات بقال شامل اهالي بقال، بزناباد پيشبر، رقچو و پردان مي روند و در ادامه نيز به استقبال هيات فخرآباد پيشبر شامل اهالي فخرآباد پيشبر، پيچكان، برسنان، جيم آباد، موليد و بشيران مي روند. اين مراسم كه در مجموع حدود 2 ساعت طول مي كشد به اين تفصيل است كه در زمان روبرو شدن دو دسته عزاداري علم ها روبروي هم متوقف مي شوند و نوحه خواني و سينه زني نيز متوقف مي شود سپس ابتدا فردي جلودار دسته هاي مهمان با لحن و آواز خاصي سلام ويژه اي ابراز مي كند و مختصر تعزيه خواني نيز چاشني سلام مي كند و سپس در ادامه جواب سلام از طرف جلودار دسته پيشبري ها داده مي شود و خوشامد گويي به دسته هاي سينه زنان و عزاداران گفته مي شود كه حال و هواي خاصي دارد و اين مراسم براي هر سه هيات علي آباد، بقال و فخرآباد تكرار مي شود.

پس از استقبال از مهمانان، همه عزاداران در محدوده ميدان برگزاري شبيه جمع مي شوند و كارگزاران شبيه شامل شبيه گردان و نقش آفرينان و ديگران مقدمات برگزاري شبيه را تمشيت مي دهند. به فاصله اندكي مراسم شبيه با ورود دو گروه موافق و مخالف آغاز مي شود و ورود آنان به صحنه عاشورايي توام با چاووشي خواني هاي حزن آوري است و اين مراسم تا رودررويي دو گروه مقابل هم ادامه پيدا مي كند و سپس رسما مراسم شبيه شروع مي شود.

در گروه به اصطلاح مخالف يا لشگر كوفي كه آذين بسته به علم ها و بيرق ها و كلاه هاي قرمز رنگ است، افرادي به اين شرح حضور دارند: حر، پسر حر، عمر بن سعد، عزرق و سه پسرش و در ادامه شمر و ساير لشگريان. در گروه موافق يا سپاه امام نيز كه آذين به پرچم هاي سبز و سياه رنگ مي باشد،اين افراد حضور دارند: امام، عباس، علي اكبر، علي اصغر، قاسم، زينب، ليلا، سكينه، امام بيمار و ...

پس از شروع مراسم شبيه در ابتدا لشكر موافق به اتفاق بخشي از مخالفين مشتركا نماز مي خوانند و سپس حر به همراه فرزندش توبه كرده و در سپاه موافق وارد مي شود و به ترتيب حر، پسرش، قاسم، عباس، علي اكبر و علي اصغر به كارزار نبرد با تعزيه خواني مخصوص، وارد شده و به شهادت مي رسند و در خاتمه نيز شخص امام وارد نبرد شده و با شهادت امام، شبيه نيز به پايان مي رسد.

پس از مراسم شبيه، ابتدا مهمانان و سپس پيشبري ها در مسجد با ناهار پخته شده از قربانيان پاي علم هاي تاسوعا پذيرايي مي شوند و مراسم عاشوراي پيشبر حدود ساعات 16 عصر پايان مي يابد.



علم بندان در پيشبر (تاسوعاي حسيني)
روز علم بندان : در پيشبر همه ساله طبق آئين و رسم كهن ملي و مذهبي، مراسم سوگواره سالروز شهادت امام حسين و پيروانش با شكوه و عظمت برگزار مي گردد. در اين گفتار قصد داريم تا در خصوص روز نهم ماه محرم يا همان روز تاسوعا كه در پيشبر به روز علم بندان مشهور است، به صحبت بنشينيم.

در روز تاسوعا و از حدود ساعت 12 ظهر به بعد و با صداي آواز خواني كه اصطلاحا ‹چاووشي› نام دارد، مردم به مكان مشخصي فراخوانده مي شوند كه هنوز به صورت رسم سنتي همه ساله در حال تكرار است. اين مكان در پيشبر قبل از زلزله سال 1376 خورشيدي، منطقه مركزي وسط روستا به نام ‹مين پل› بوده و در پيشبر بعد از زلزله سال 1376 خورشيدي، محوطه باز روبروي مسجد مي باشد. پس از اين كه جمعيت در اين منطقه جمع شدند، دو نفر مشتركا ترجيع بند معروف محتشم كاشاني را با مطلع ‹باز اين چه شورش است كه در خلق عالم است ....› مي خوانند و سپس جمعيت حاضر به تكرار مي پردازند. در حين خواندن اين اشعار مراسم علم بندان نيز آغاز مي شود.

علم ها در پيشبر به تعداد هشت علم مي باشد كه با طول حدود 6 متر و بيشتر، از ساقه درخت سپيدار تراشيده شده، طراحي شده است كه قطر تقريبي ابتدايي آن حداكثر 12 سانتي متر است. شايان ذكر است كه در چند ساله اخير و جهت سهولت حمل علم ها از ارتفاع آن ها به طرز محسوسي كاسته شده است. بر طبق رسوم كهن و داراي پيشينه، علمداري يا تمشيت هر علم در پيشبر به خاندان مشخصي تعلق دارد كه براي علم برداري نيز خاندان مشخصي براي هر علم وجود دارد كه به صورت موروثي حق علمداري و علم برداري به اين افراد رسيده است.



علمداران تجهيزات و پارچه ها و تيغه سر علم را نگهداري مي كنند و در ظهر تاسوعاي هر سال به علم برداران تحويل مي دهند تا به پوشش و تزئين علم ها اضافه نمايند و در پايان اربعين حسيني و پس از برگرفتن پوشش ها مجددا تحويل مي گيرند و تا سال بعد نگهداري مي كنند. اما علم برداران در ظهر تاسوعا پوشش هاي علم را بر روي آن ها مي كشند و سر علم را بر انتهاي علم ها نصب مي كنند و نگهداري آن ها را تا پايان مراسم عاشورا بر عهده دارند.

پس از آن كه پوشش علم ها كه طي رسوم خاصي است بر روي علم ها بسته مي شود، از يكي از سادات پيشبر، بنا به رسمي قديمي خواسته مي شود تا سرعلم ها را بر انتهاي علم نصب نمايد، البته یادآوری اين نكته ضروري است كه بر خلاف علمداران و علم برداران، اين مورد موروثي نيست و هر كدام از سادات مي تواند اين كار را انجام دهد. پس از بسته شدن پوشش و نصب سرعلم با يك حركت دسته جمعي همه علم ها را كه در مراحل قبلي به صورت افقي و موازي با هم بودند به سمت آسمان برافراشته مي شوند كه سر و صداي بلورهاي سرعلم ها به همراه ضرب آهنگ هايي كه بر قسمت فلزي سرعلم وارد مي كند، توام با ذكر خواني جمعيت صحنه هاي بديعي پديد مي آورد و رسما مراسم عزاداري روز عاشورا با اين حركت شروع مي شود.

پس از اين مراسم، علم ها را علم برداران به صورت هماهنگ به حركت در مي آورند و با حمل حدود 10 متر در يك رديف رو به قبله مي ايستند و جمعيت در پشت سر اين علم ها قرار مي گيرند. در این هنگام برخی از افراد که دارای نذر مشخصی می باشند، بز و یا گوسفندانی و در این اواخر گاوی را جهت قربانی کردن به جلوی علم ها آورده و قربانی میکنند که معمولا تعداد آن ها تا ده ها راس می رسد و این قربانی ها در حقیقت تامین کننده گوشت ناهار فردای آن روز یعنی عاشورا را تامین می کند. (شایان ذکر است این مراسم، در مناطق همجوار پیشبر نیز اجرا می گردد و گوشت قربانیان را نیز برای مراسم فردا به پیشبر حمل می کنند.)سپس اصطلاحا آخوند در جلوي علم ها به ذكر دعا و فاتحه خواني به مردگان پيشبر از مير امينا تا فرزندان ايشان و ساير پيشبري ها و كساني كه از سلسله ايشان رحيل خاك شده اند و یا در پاي اين علم ها حاضرند و تازه درگذشتگان و طلب مغفرت براي ساير كساني كه در پاي علم ها حاضرند، مي خواند و آرزو مي كند، كساني كه در پاي اين علم ها حاضرند در فرداي قيامت در پاي علم نصر من الله و فتح قریب حاضر باشند و غائب نباشند. اين قسمت مراسم مرتبا با فاتحه خواني جمعيت تكرار مي گردد.



در ادامه و با خاتمه اين مراسم، ۶ علم به مسجد برده مي شود و 2 علم مشخص به همراه جمعيت به گورستان پيشبر برده مي شوند و به صورت تناوبي به سر مزار تك تك افراد درگذشته حمل مي شوند و با ذكر فاتحه، ياد درگذشتگان گرامي داشته مي شود. اين در حالي است كه در ابتداي ورود علم ها به گورستان، به سر مزار اولين درگذشته جدید البته پس از مزار میر امینا، مي روند. با ادامه اين مراسم كه همراه اهدا و پخش شيريني و ساير موارد مشابه است، و تا ساعات انتهايي عصر طول مي كشد، جمعيت به پيشبر بر مي گردند و بنابراين مراسم يك روز فعاليت علم ها به پايان مي رسد تا فرداي آن روز كه مراسم مخصوص عاشورا است.

در روز عاشورا نيز از ابتداي صبح دو علم ذكر شده، پيشاپيش جمعيت سوگواران حسيني به حركت در مي آيد و در مراسم استقبال از مجاوران كه براي برگزاري مراسم عاشورا به پيشبر مي آيند، مراسم روبروي اين دو علم با علم هاي روستاهاي حومه كه به سلام مشهور است نيز جلوه زيبا و معنوي به مراسم مي دهد. در ادامه علم هاي روستا هاي حومه در محدوده مراسم شبيه به ديوارها تكيه داده مي شود و صرفا يكي از علم هاي پيشبر به عنوان علم حضرت عباس در مراسم شبيه به همراه رزم حضرت عباس در محدوده ميدان شبيه خواني به حركت در مي آيد.

منبع:
تنها کاربران عضو سايت قادر به مشاهده لينک ها هستند.
عضويت در سايت / ورود به سايت

بازگشت به بالا

رويت مشخصات كاربر ارسال پيغام شخصي ارسال ايميل بازديد از سايت ارسال كننده مطلب
تشکرهاي ثبت شده از ايجاد کننده تاپيک :
 
تمامي مطالب ارسال شده:   
ارسال موضوع جديد   پاسخ به اين موضوع   ارسال تشکر

   روستاهاي ايران صفحه اول انجمن -> مناسبتهای مذهبی خراسان جنوبی

زمان پيشفرض سايت: ساعت گرينويچ + 3.5 ساعت
صفحه 1 از 1
  
پاسخ سريع:

Very Happy Smile Sad Surprised Shocked Confused Cool Laughing Mad Razz Embarassed Crying or Very sad Evil or Very Mad Twisted Evil Rolling Eyes Wink Exclamation Question Idea Arrow
                 



افزودن امضاء به مطلب ارسالي (امضاء كاربر در بخش ويرايش مشخصات كاربر قابل تغيير است .)


 

  


 


Powered by phpBB © 2001, 2008 phpBB Group
فروشگاه فرش احمدی
تهران هاست
 تبلیغات در سایت روستاهای  ایران